Lũ – lở đất “xé nát” Sri Lanka: Thị trấn bị cuốn như sóng thần, hơn 40 người chết trong biển bùn

1. Lũ – lở đất ở đâu, thiệt hại kinh hoàng đến mức nào?

Từ hơn một tuần nay, Sri Lanka hứng chịu mưa như trút nước do một vùng áp thấp mạnh lên thành xoáy thuận nhiệt đới Ditwah ngoài khơi. Lượng mưa cực lớn đã gây lũ quét và sạt lở đất trên diện rộng, khiến cả quốc gia rơi vào khủng hoảng thiên tai.

Các con số sơ bộ (có thể tiếp tục tăng):

Ít nhất hơn 40 người thiệt mạng, theo nhiều nguồn là 40–56 người khi cơ quan chức năng cập nhật dần.

21 người mất tích, khoảng 10–14 người bị thương.

Hơn 400–600 căn nhà bị phá hủy hoặc hư hỏng nặng, gần 1.800 gia đình phải sơ tán tới nơi trú ẩn tạm thời.

Chính phủ Sri Lanka buộc phải:

Đóng cửa toàn bộ trường học và cơ quan nhà nước trong ngày 28/11 để tập trung đối phó thiên tai,

Dừng tàu khách, phong tỏa nhiều tuyến đường huyết mạch, do đường ray và mặt đường bị đá, bùn, cây đổ lấp kín hoặc bị ngập sâu.

Hình ảnh trên truyền hình địa phương và mạng xã hội cho thấy cả thị trấn chìm trong biển nước và bùn, ô tô bị cuốn đi như đồ chơi, nhà cửa đổ sập, người dân kêu cứu trong hoảng loạn.

2. Tâm lũ Badulla, Nuwara Eliya: thị trấn bị nước cuốn như sóng thần

Vùng chịu thiệt hại nặng nề nhất là hai huyện Badulla và Nuwara Eliya – khu núi cao trồng trà ở miền trung Sri Lanka, cách thủ đô Colombo khoảng 300 km.

Tại đây, mưa lớn kéo dài làm đất đá no nước, chỉ cần thêm vài giờ mưa là:

Các sườn đồi bất ngờ đổ ập xuống, biến thành dòng bùn đá khổng lồ, cuốn phăng nhà cửa, cây cối, trụ điện trên đường đi.

Nhiều làng trên sườn núi bị xóa sổ gần như trong một đêm, người dân kể lại “nghe tiếng ầm ầm như máy bay rơi, sau đó chỉ còn thấy bùn và gạch vỡ”.

Theo cơ quan quản lý thiên tai:

Riêng khu vực Badulla và Nuwara Eliya đã ghi nhận ít nhất 25 người chết chỉ trong ngày 27/11,

Hơn 20 người khác mất tích, khả năng sống sót thấp vì bị chôn vùi dưới lớp bùn đá dày.

Ở thị trấn miền đông Ampara, lũ bất ngờ biến đường phố thành sông, một chiếc xe hơi bị dòng nước cuốn trôi, khiến ba người trong xe thiệt mạng, hình ảnh chiếc xe biến mất trong dòng nước đục khiến cả nước rùng mình.

Nhiều người dân mô tả cảnh tượng:

“Nước từ trên núi đổ xuống như một bức tường khổng lồ. Chỉ vài phút là nhà cửa, xe cộ, mọi thứ đều trôi đi hết – y như một cơn sóng thần trên đất liền.”

3. Vì sao Sri Lanka “chìm” trong lũ và lở đất?

Có ba nguyên nhân chính được các chuyên gia và giới chức Sri Lanka nhắc tới:

3.1. Thời tiết cực đoan, xoáy thuận Ditwah và gió mùa đông bắc

Sri Lanka đang trong mùa gió mùa đông bắc, vốn đã nhiều mưa, nhưng năm nay lượng mưa được khuếch đại bởi xoáy thuận nhiệt đới Ditwah hình thành rất sát bờ biển phía đông.

Hệ quả:

Chỉ trong vài ngày, nhiều nơi nhận lượng mưa tương đương cả tháng,

Sông ngòi, hồ chứa đồng loạt vượt ngưỡng an toàn, buộc phải xả tràn, làm ngập thêm vùng hạ lưu.

3.2. Địa hình đồi núi dốc, đất dễ sạt

Vùng trà Badulla, Nuwara Eliya là địa hình núi cao, dốc lớn. Khi mưa kéo dài:

Đất, đá, rễ cây bị nước làm mềm,

Chỉ cần thêm một trận mưa cực lớn là cả sườn đồi có thể trượt xuống, tạo thành lở đất.

3.3. Phá rừng, quy hoạch yếu kém

Các tổ chức môi trường cảnh báo nhiều năm qua về:

Nạn phá rừng làm nương trà, trồng cây công nghiệp, mở đường khiến tầng đất mặt mất chỗ bám,

Nhà cửa mọc dày trên sườn núi, sát khe suối, không có khoảng đệm an toàn.

Khi thiên tai đến, những khu vực này trở thành “bẫy tử thần” – một khi lũ quét tràn xuống thì người dân gần như không kịp chạy.

4. Chính phủ Sri Lanka đang làm gì để cứu dân?

Trước tình hình nghiêm trọng, chính phủ Sri Lanka đã:

Huy động quân đội, hải quân, không quân tham gia cứu hộ, dùng trực thăng để đón người mắc kẹt trên mái nhà, vách núi;

Dùng xuồng máy, thuyền lớn để chở dân ra khỏi khu vực ngập sâu, đưa tới các trại tạm trú dọc đường cao tốc và trường học.

Thành lập các điểm phát lương thực, nước sạch, thuốc men, kêu gọi cộng đồng quốc tế hỗ trợ.

Bên cạnh ứng cứu khẩn cấp, chính phủ cũng phải đối mặt với áp lực:

Rà soát lại quy hoạch xây dựng ở vùng đồi núi,

Tăng cường cảnh báo sớm, di dời dân khỏi khu vực nguy hiểm ngay từ khi mưa lớn kéo dài chứ không chờ tới lúc sạt lở xảy ra.

5. Kết / Ý nghĩa với người Việt và cộng đồng người Việt hải ngoại

Thảm họa lũ – lở đất ở Sri Lanka, với hơn 40 người chết, hàng trăm nhà bị cuốn trôi, không phải câu chuyện xa lạ đối với người Việt:

Miền Trung, Tây Nguyên Việt Nam cũng mang địa hình núi dốc, phá rừng, mưa bão dồn dập – hoàn toàn có thể lặp lại những “vết xe đổ” như Sri Lanka nếu không quy hoạch tốt và cảnh báo kịp thời.

Hình ảnh thị trấn bị nước cuốn như sóng thần ở Sri Lanka khiến chúng ta nhớ lại những trận lũ quét ở Quảng Nam, Nghệ An, Lâm Đồng… nơi cả bản làng từng bị xóa sổ chỉ sau một đêm.

Đối với cộng đồng người Việt ở Mỹ và hải ngoại:

Nhiều nơi bà con sinh sống (California, Texas, Đông Nam Á…) cũng đang hứng chịu thiên tai cực đoan: cháy rừng, lũ, bão lớn, băng giá…

Những bản tin như vụ Sri Lanka là lời nhắc:

Biến đổi khí hậu không còn là lý thuyết,

Mỗi gia đình – dù ở Việt Nam hay nước ngoài – cần có kế hoạch ứng phó thiên tai: túi khẩn cấp, đường sơ tán, cách bảo vệ người già và trẻ em.

Vietlinker mong muốn không chỉ đưa tin “giật gân”, mà còn giúp người Việt ở khắp nơi hiểu tận gốc các thảm họa thiên nhiên, để từ đó biết cách bảo vệ chính mình và cộng đồng – trước khi những cơn “sóng thần trên đất liền” tìm đến.

© 2025 VietLinker.com – Nội dung được biên soạn độc quyền cho Vietlinker, dành riêng cho cộng đồng người Việt. Nghiêm cấm sao chép, trích dẫn hoặc sử dụng lại dưới mọi hình thức khi chưa có sự cho phép bằng văn bản của Vietlinker.